რვეულები

“ჭკვიანი ბოროტის” მარადმწვანე ილუზია

“ბოროტია, მაგრამ ჭკვიანია” –  ასეთ წარმოდგენებს ხშირად ვაწყდებით ყოველდღიურ ცხოვრებაში და პოლიტიკაშიც.  “ჭკვიან ბოროტებად”, როგორც წესი, ისინი იწოდებიან, ვინც ჩვენთვის მიუღებელი მორალით მოქმედებენ, მაგრამ თავიანთ…

რა არის მარტოობა? – ინტერვიუ ელენე ჯაფარიძესთან

მარტოობა და მისგან გამოწვეული განცდები არაერთხელ ქცეულა შთაგონებად ხელოვნებასა თუ ლიტერატურაში. ხშირად განსაკუთრებულ ემოციებს სწორედ ისეთი ლექსები, სიმღერები თუ სხვა სახის ნაწარმოებები აღგვიძრავს, რომლებიც მარტოობას…

მარტოობა ჰანა არენდტთან ერთად

1965 წელს, ნიუ იორკის სოციალური კვლევების ახალი სკოლის გახსნაზე, ჰანა არენდტმა თავისი მარტოობა სამად გაყო: განმარტოებად, მარტოსულობად და იზოლაციად. ქვემოთ მოცემულია ნაწყვეტები მისი მაშინდელი ლექციიდან:…

საფრანგეთი: ვინაა “ულტრამემარჯვენე”?

სხვა მრავალი თანამედროვე პოლიტიკური ტერმინის მსგავსად, “ულტრამემარჯვენესაც” ფრანგული ფესვები აქვს. რას ნიშნავს ეს სიტყვა ფრანგულ პოლიტიკურ რეალობაში და რა პოლიტიკურ ტრადიციებს აერთიანებს იგი? პოლიციისა და…

ამბავი კიბოს პირველი ვაქცინის შექმნისა

როდის გვაღირსებენ კიბოს ვაქცინას? საზოგადოებრივ სივრცეში ეს შეკითხვა დროგამოშვებით წამოყოფს ხოლმე თავს და უამრავი სპეკულაციის საგანიც ხდება. ზოგს შეთქმულების სუნი სცემს – თითქოს არსებობს, მაგრამ…

ინტელექტი ინტერნეტის სადარაჯოზე

თანამედროვე სამყაროში ინტერნეტზე წვდომა არათუ მოთხოვნილებად, უკვე ადამიანის ერთ-ერთ უფლებადაც კი იქცა. ხელოვნური ინტელექტის (AI) განვითარებამ და ინტერნეტის უფრო და უფრო მეტ სივრცეში შემოჭრამ ეს…

ნაძალადევი ზეიმი: საქართველო ოკუპაციის ერთი წლის თავზე

1922 წლის 25 თებერვალი, საბჭოთა ჯარების მიერ თბილისის ოკუპაციის წლისთავი, საქართველოში უქმე დღედ გამოცხადდა. კომუნისტური პრესა საზეიმო სურათს ხატავდა. ქალაქებში ხალხს სადღესასწაულო ღონისძიებებზე მიერეკებოდნენ. პირველ…

წაგებული ომის მოგებული ბრძოლა

თბილისის მისადგომებთან, ერთი საუკუნისა და სამი  წლის წინ, 19 თებერვლის სუსხიან და ვარსკვლავებით განათებულ ღამეს დიდი ბრძოლა მოხდა, რომელშიც ქართულმა რაზმებმა მომხდური ბოლშევიკური რუსეთის არმია უკუაგდეს…

რვეული მეოთხე: დიდი გარდაქმნები

ხელოვნურმა ინტელექტმა ქართული ჯერ კარგად არ იცის. მშობლიურ ენაზე ალგორითმი დიდად ვერც წერტილ-მძიმის სწორად დასმაში გვეხმარება და ვერც იმას ხვდება, სიტყვები რიცხვსა და ბრუნვაში როგორ…

დეფექტოლოგიიდან ინკლუზიამდე – საქართველოს ოცწლიანი ბრძოლა ბარიერებთან

ინკლუზიური განათლების მთავარი პრინციპი თანასწორუფლებიანობაა. მისი მიზანი სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ) მოსწავლეთათვის ბარიერების გაქრობა და მათ საჭიროებებზე მორგებული საგანმანათლებლო გარემოს შექმნაა. მისი ძირითადი არსი…

რატომ (არ) გვეშინია ყოველივე “ხელოვნურის”?

„არ ვარგა, ქიმიაა“ „მცენარეული საშუალებაა, ჯანსაღი“ „მხოლოდ ორგანულ პროდუქტებს გთავაზობთ“ ასეთი ფრაზები დღეს ხშირად გვესმის და ისიც ვიცით, რას ნიშნავს: „ხელოვნური“ ცუდია, ბუნებრივი – კარგი.…

შრომა და ფული AI ეპოქაში: დროა, რობოტებმა გვარჩინონ?

“1930 წელს ჯონ მეინარდ კეინზმა იწინასწარმეტყველა, რომ საუკუნის ბოლოსკენ ტექნოლოგია საკმარისად განვითარდებოდა იმისთვის, რომ დიდი ბრიტანეთისა და აშშ-ის მსგავსი ქვეყნები 15-საათიან სამუშაო კვირაზე გადასულიყვნენ”.  ასე…

კოდირებული სასამართლოს კონტურები

გასულ კვირას უწინ-ტვიტერად-წოდებული X ტეილორ სვიფტის ჰიპერრეალისტურმა პორნოგრაფიამ წალეკა. გამოსახულებები ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული აღმოჩნდა. ჯერ უცნობია, პორნოინდუსტრიაში რამდენად წარმატებულად მოიკიდებს ფეხს ხელოვნური ინტელექტი, თუმცა…

როგორ ხვდებიან ქვეყნები AI რევოლუციას: ინტერვიუ ლადო ნაფეტვარიძესთან

ბოლო პერიოდში დაჩქარებულმა ტექნოლოგიურმა პროგრესმა და ხელოვნური ინტელექტის (AI) რევოლუციამ ბევრი ჩვენგანი აღაფრთოვანა, ბევრიც – დააბნია ან შეაშინა. თუმცა ქვეყნების ნაწილი ადრევე შეუდგა დიდი ცვლილებებისთვის…

მათემატიკა და ლოგიკა: სამი ქორწილი და ერთი გასვენება

ავტომობილები თავად იმართებიან, კომპიუტერები დიაგნოზს ადამიანზე უკეთ სვამენ, ჩატ-ჯიპიტი კი საკურსო ნაშრომებს გვიწერს – ხელოვნური ინტელექტი (AI) თითქოს ყველგანაა. მისი აღმასვლა 2005 წლიდან დაიწყო, მას…

AIკრძალოს?! ევროკავშირი ხელოვნურ ინტელექტს გააკონტროლებს

რობოტები ადამიანებზე ვერ გაბატონდებიან – ჯერჯერობით მაინც. თუმცა ევროპელ მმართველებსა და ბიუროკრატებს კარგად ესმით, რომ ახალი ტექნოლოგიების მთლად თავის ნებაზე მიშვებაც არ ვარგა. ხელოვნური ინტელექტი…

მონტესორი და საქართველო: არც ისე ახალი ინოვაცია

განცხადებების თვალიერებისას არც თუ იშვიათად გადავეყრებით ხოლმე მშობლებს, რომლებიც შვილებისთვის “მონტესორის მეთოდის” მცოდნე ძიძას ეძებენ. საბავშვო ბაღებიც სიამაყით აცხადებენ ხოლმე, რომ შვილისთვის საუკეთესოს მსურველ მშობლებს…

რვეული მესამე: ზომიერების ძიებაში

დღეს რვა იანვარია, რვა იანვარი კი სწორედ ის დღეა, როცა რიგითი ქართველი ყველაზე მეტს ფიქრობს ზომიერებაზე. შობა-ახალი წლის ერთკვირიანმა ლხინმა სწრაფად ჩაიქროლა. დასვენების დღეებში ვერ…

აგორა თუ რინგი: ზომიერება “შუაშიზმის” და ექსტრემიზმის საპირწონედ

ყველას გვახსოვს, პანდემიის დროს რამდენი რამ იწვევდა გაღიზიანებას – რატომ უნდა დაიხუროს სკოლები, თუ მაღაზიები ღიააო? – კითხულობდნენ ფრანგები. რატომ უნდა დაიხუროს თეატრები, ეკლესიებში სიარული…

როგორ დაიბადა „ძველით ახალი წელი“?

საქართველოში  „ძველით ახალ წელს“ ჯერ ისევ ბევრი აღნიშნავს. მართალია, 14 იანვარს ახალი წლის ზეიმი წლიდან წლამდე კარგავს პოპულარობას, მაგრამ ღამის 12 საათზე მაშხალის ხმა აქა-იქ…

ვახშამი ყველასათვის – ანუ ქრისტიანობის კულინარული მისია

საიდუმლო სერობა ქრისტიანული სამყაროს ყველაზე ცნობილი და რელიგიურ თუ საერო ხელოვნებაში ყველაზე ხშირად გამოსახული ვახშამია. რელიგიური მნიშვნელობით, ის ზიარების სიმბოლოს მატარებელია, თუმცა ვახშამი მაინც ვახშამია…

მედია და “სხვანაირი” პოლარიზაცია

სიტყვა “პოლარიზაცია” დღეს საქართველოსთან მიმართებაში ხშირად გვესმის. Მასზე ხშირად მიუთითებენ დასავლელი პარტნიორები, როცა ისინი ქვეყნის პოლიტიკურ ელიტებს პოლარიზაციის დასაძლევად ქმედითი ნაბიჯების გადადგმისკენ კვლავაც უშედეგოდ მოუწოდებენ.…

პირველი რესპუბლიკის სამი შობა-ახალი წელი

სანამ საბჭოთა ოკუპაცია სადღესასწაულო განწყობას დიდი ხნით ჩაკლავდა, საქართველოს პირველმა რესპუბლიკამ სულ სამჯერ მოასწრო შობა-ახალი წლის აღნიშვნა. ოღონდ ახალშობილი რესპუბლიკისთვის არც ერთი ახალი წელი არ…

ტუბერკულოზი: ჯიუტი ინფექციის ქრონიკები

 „ფტიზი“, „თეთრი ჭირი“, „შთანთქმა”, „ტაბესი“, “შახეფეთი“, „ჭლექი“… ეს იმ სახელთა ჩამონათვალია, რომლებითაც ტუბერკულოზს სხვადასხვა ეპოქაში მოიხსენიებდნენ. ავტორი: ალექსანდრე ჩხიკვიშვილი, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტი, გაეროს ასოციაცია ინფექცია ისეთივე…

რვეული მეორე: რას ნიშნავს, იყო (კარგი) ქართველი?

Რას ნიშნავს, იყო ქართველი? ეს ფრიად უხერხული კითხვაა. როცა ამ შეკითხვის ჩვენი ჟურნალის მეორე გამოშვების საკვანძო თემად ქცევის იდეა დაიბადა, ერთი პირობა ისიც ვიფიქრე, განა…

მოქალაქის დაბადება

ავტორი: ირაკლი ირემაძე, ისტორიკოსი და საქართველოს პირველი რესპუბლიკის მკვლევარი „მოქალაქენო!“  ჩავხედოთ პირველი რესპუბლიკის ლიდერთა საჯარო გამოსვლებს. ყოველი მათგანი ამ ერთი სიტყვით იწყება: „მოქალაქენო!“ თუ დარჩენილ…

საფრანგეთი: იდენტობა და ცვალებადობა

დღეს იდენტობის საკითხი საფრანგეთში ტოქსიკურ პოლიტიკური დებატებში გადაზრდილა. ამ დროს, შეგვწევს კი ძალა ეგზისტენციალურ, პოლიტიკურ და სოციალურ შფოთვებს ისე ჩავუღრმავდეთ, რომ ამან უსაფუძვლო შიშები არ…

დროული კაცის ფიქრები

ახალგაზრდა გოგონას ხმა ჩამესმა ტელევიზორში, ჩვენი ქვეყანა სიმართლის მხარეს უნდა იდგეს, თუნდაც დიდ და ძლიერ მეზობელს ვაწყენინოთო, ამბობდა. გარშემო შემოხვეული ქალ-ვაჟები კვერს უკრავდნენ სიხარულით. განა…

როგორ ემსხვერპლა საზოგადოებრივი ჯანდაცვა თავისსავე წარმატებას

საზოგადოებრივი ჯანდაცვა “საკუთარი წარმატებისვე მსხვერპლიაო”, აღმოხდა ჯონათან ობერლანდერს, ჯანდაცვის პოლიტიკის მკვლევარსა და ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტის პროფესორს, ჯერ კიდევ 2020 წლის დასაწყისში. მისი თქმით, ”ხალხი სარგებლობს…

ნაციონალიზმი და იდეოლოგია დღევანდელ საქართველოში: ინტერვიუ სტივენ ჯონსთან

პროფესორი სტივენ ჯონსი ჰარვარდის უნივერსიტეტში საქართველოს შესწავლის პროგრამას ხელმძღვანელობს. იგი ათწლეულებია, აკვირდება და შეისწავლის საქართველოს ისტორიასა და პოლიტიკას და, ამ ხნის განმავლობაში, ქვეყნის წარსულის თუ…

რვეული პირველი: რაც არა გვკლავს, გვაძლიერებს?

მოდით, ვისაუბროთ. ვისაუბროთ, როგორც ჩვენი ქვეყნის შესახებ მზრუნველმა მოქალაქეებმა, როგორც უბრალოდ ადამიანებმა, მშვიდად, დინჯად. იმ დაჟინების გარეშე, რომელიც იმ ხალხს ახასიათებს, ვისაც სჯერა, რომ ერთადერთ…

რა არის კოლექტიური ტრავმა? – ინტერვიუ ჯანა ჯავახიშვილთან

როცა ქალბატონი ჯანა ჯავახიშვილი ინტერვიუზე დავითანხმეთ, მან ოდნავ ეჭვის თვალით შემოგვხედა. ჯავახიშვილი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიის განხრით სრული პროფესორია და, მათ შორის, ფსიქოტრავმატოლოგიის საკითხებზე მრავალწლიანი ექსპერტიზა…

წითელი ბურუსი: ოკუპაციის შემდეგ

1921 წლის თებერვალ-მარტში წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაცია მაშინდელი საქართველოსთვის დიდი შოკი იყო. განსაკუთრებით მძიმე ეს საზოგადოებრივად აქტიური მოქალაქეებისათვის აღმოჩნდა, რომლებიც დამოუკიდებლობის სამი წლის განმავლობაში,…

დამოუკიდებლობის შვილები და ის, რაც მანამდე იყო

„მე იმ ყველაფრის ჯამი ვარ, რაც ჩემამდე მოხდა, რასაც თავად შევესწარი და რაც მე მიქნეს. Მე ვარ ყველა და ყველაფერი, ვის არსებობაზეც ჩემმა არსებობამ იმოქმედა…

ყვავილი, რომელიც ამოვძირკვეთ

კოვიდის პანდემიის დასაწყისმა ნათლად დაგვანახა უხილავი და, გარკვეულ შემთხვევებში, სასიკვდილო ვირუსის გავლენა საზოგადოებაზე. ბევრ ჩვენგანს ეს ამბავი ახლაც მტკივნეულად ახსოვს. ოღონდაც, კოვიდის ეპიდემია უკვე განვითარებული…

ლარი სქვაირი: “ადამიანს ეხერხება გონების თვალით წარსულში მოგზაურობა”

როგორ იმახსოვრებს ტვინი მოგონებებს? რატომაა, რომ ზოგი მოგონება ხუნდება და გვავიწყდება, ზოგი კი ათწლეულების მანძილზე ნათლად იბეჭდება ჩვენს მეხსიერებაში? ამერიკელი ნეიროქირურგი ლარი სქვაიერი (Larry R.…

ფილოსოფოსები მოგონებების, მეხსიერებისა და დავიწყების შესახებ

ზოგიერთი ფილოსოფოსი ჩვენს მოგონებებს ჩვენივე მეობის საფუძვლად მიიჩნევს – სწორედ მეხსიერების წყალობით ვართ ხვალაც იგივენი, რანიც დღეს ვიყავითო, ამბობენ ისინი. სხვები მეხსიერების სიმყიფესა და ცვალებადობაზე…

მენტალური ჯანმრთელობა: ეშმაკეულის განდევნიდან – თანადგომამდე

ტრავმა და მისგან გამოწვეული ფსიქიკური აშლილობები ადამიანთა ცხოვრების ნაწილი მუდამ იყო. მრავალი საუკუნე კი დასჭირდა იმის შეგნებას, რომ ასეთი ადამიანი „ეშმაკის შეპყრობილი“ კი არა, ჩვეულებრივი…

ისრაელი და ხაფანგი, რომელსაც გვერდს ვერ აუვლი

ისრაელზე “ჰამასის” მიერ განხორციელებული არაადამიანური თავდასხმის შემდეგ რამდენიმე დღე გავიდა, მას ათასობით ადამიანი შეეწირა. ისრაელის სახელმწიფო ამ თავდასხმის საპასუხოდ ბომბავს ღაზას და “ტოტალური” ბლოკადის განხორციელებაზე…

ალბერ კამიუ: შიშის საუკუნე

გაზეთი “Combat” (ბრძოლა), 1946 წლის 19 ნოემბერი (ამ სტატიას 1946 წლის 8 აგვისტოს ჰიროსიმასა და ნაგასაკის თავზე ატომური ბომბის აფეთქება უძღოდა, რამაც ღრმად შეძრა ავტორი)…

1789: კაცთა და მოქალაქეთა უფლებების დეკლარაცია

შევიკრიბეთ რა დამფუძნებელ კრებად, ფრანგი ხალხის წარმომადგენლებმა ჩავთვალეთ, რომ კაცთა უფლებების არსის შესახებ უმეცრება, მათი დავიწყება და უგულვებელყოფაა საჯარო სიავისა და მთავრობათა გარყვნის (კორუფციის) უპირველესი…

ჟორჟ ბერნანოსი: გულგამგმირავი გამჭრიახობა

სამეფო ძალაუფლების მომხრე ერთმა მწერალმა გაბედა და არ დახუჭა თვალი ესპანეთის სამოქალაქო ომის შემზარავი სურათის წინაშე. მის ამბოხებულ მზერას მიაგებს პატივს ჩვენი ახალი სტატია ციკლიდან,…

ჰანა არენდტი: მეგობრობის გენია

მეოცე საუკუნის თვალსაჩინო მოღვაწეები დოგმატური აზროვნების წინააღმდეგ ილაშქრებდნენ და ჭეშმარიტებაში ეჭვის შეტანის სიმამაცეს ქადაგებდნენ. ჰანა არენდტის აზრით, ბოროტებას გულწრფელი დიალოგით შეიძლება ებრძოლო და ამ ბრძოლაში…

სიმამაცე ზომიერებისა: ალბერ კამიუ

1955 წლის 26 აპრილია. ალბერ კამიუ ათენში ჩადის. რამდენიმე პირადი წარუმატებლობის გამო უხასიათოდაა. ორი დღის თავზე, აკროპოლისზე გასეირნების შემდეგ, ის ბერძნულ-ფრანგული კულტურის კავშირის მიერ ორგანიზებულ…

ფილოსოფოსების თვალით: მორიდებულობა

რა არის და რა სარგებლობა მოაქვს მორიდებულობას? ამ სტატიაში ფრანგულ ცნება „pudeur“-ზეა საუბარი, რომელიც ვიწრო გაგებით სიშიშვლის დაფარვის ინსტიქტს აღწერს, ფართო გაგებით კი – კერძო,…

სიზიფე, ამბოხი და სიცოცხლისათვის ბრძოლა

ავტორი: გიომ ერნერი, სოციოლოგი, რადიო “ფრანს კულტურის” რედაქტორი და არარაციონალური ქცევის სოციოლოგიის შესახებ რამდენიმე ნაშრომის ავტორია. „უნდა შეგვეძლოს სიზიფე ბედნიერად წარმოვიდგინოთ“ – ეს ფრაზა იაპონელმა…

რატომ გვსიამოვნებს უხამსობის თქმა?

ჯერ არ გითქვამთ, მაგრამ უკვე იცით, რა სკანდალურ რეაქციას გამოიწვევს ის უხამსი გინება, რომელიც ენის წვერზე გადგათ. რატომაა ეს შეგრძნება ასეთი სასიამოვნო? ფილოსოფოსები გვპასუხობენ: …გული…

მოკეტე, პენელოპე!

ანტიკური საბერძნეთი, მისი კულტურა და ლიტერატურული თუ მითიური პერსონაჟები საერთო-ევროპული კულტურის დასაბამი და შთაგონების უშრეტი წყაროა. ფილოსოფოსებიც ხშირად სწორედ აქ ეძიებენ დასავლური საზოგადოების მოწყობის ყალიბს.…

ფილოსოფოსების თვალით: სირცხვილი

არისტოტელე არისტოტელე (384-322 ჩვ.წ.აღ-მდე) ვინ არ შეშმუშნილა უხერხულად, როცა საკუთარი სირცხვილი დასდგომია თვალწინ? არისტოტელე გვასწავლის, რომ „სირცხვილის სირცხვილის“ (აიდოს ძველბერძნულად ) მიზანია ღირსების დაკარგვისაგან გვიხსნას.…

ფილოსოფოსის თვალით: მოწყენილობა

სენეკა (4 ჩვ.წ.აღ-მდე – 65 ჩვ.წ.აღ) სენეკას აზრით მოწყენილობა შეიძლება გვეწვიოს მოსვენებისას, ისევე, როგორც მოქმედებისას და იგი სულის მოუსვენრობის ნიშანია. როგორ ვიპოვოთ შვება? სენეკას აზრით…

Back to top button