რესპუბლიკა 100

რესპუბლიკის 20 მთავარი ფურცელი

Tags

ავტორი: დიმიტრი სილაქაძე, Civil.ge-სათვის

    26 მაისი, 1918: გამოცხადდა საქართველოს დამოუკიდებლობა

    ნოე ჟორდანია . ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე.

    1918 წლის 26 მაისს დღის 3 საათზე ამიერკავკასიის სეიმმა ამიერკავკასიის რესპუბლიკა დაშლილად გამოაცხადა. საქართველოს ეროვნული საბჭოს სხდომა ყოფილი მეფისნაცვლის სასახლის თეთრ დარბაზში 16:50 წუთზე გაიხსნა.

    საბჭოს თავმჯდომარემ, ნოე ჟორდანიამ, საბჭოს წევრებს მოკლე სიტყვით მიმართა და შემდეგ 17:10 წუთზე წაიკითხა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი. დამოუკიდებლობის აქტი ერთხმად და ოვაციებით იქნა მიღებული.

    სასახლესთან შეკრებილ, მომლოდინე მოსახლეობას სასახლის აივნიდან “საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი” წაუკითხა საბჭოს მდივანმა ილია ზურაბიშვილმა.

    მოსახლეობის განწყობა საზეიმოსთან ერთად სიფრთხილითაც იყო სავსე, რადგანაც ახალი სახელწიფოს დაბადებას თან ერთვოდა ფიქრი უსაფრთხოებაზე საკმაოდ რთულ საერთაშორისო ვითარებაში, როდესაც ოსმალური არმია კავკასიას მომდგარიყო. მართალია საქართველოს დამოუკიდებლობის გარანტად ოსმალეთისავე მოკავშირე გერმანია უდგებოდა, თუმცა ეს კავშირი ჯერ ოფიციალურად არ გამოფრმებულიყო და ამიტომაც მოსახლეობის განწყობა საკმაოდ წინააღმდეგობრივი იყო. დაკომპლექტდა რესპუბლიკის კოალიციური მთავრობა, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა სოციალ-დემოკრატი ნოე რამიშვილი, რომელიც ამავდროულად შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა დაიკავა.

    15 ნოემბერი, 1918: მუსლიმმა ქალმა ერობის არჩევნებში გაიმარჯვა

    ფერი ხანუმ სოფიევა

    1918 წლის 15 ნოემბერს თბილისის სამაზარო ერობის (თვითმართველობის) , ყარაიაზის ოლქში ჩატარდა ადგილობრივი თვითმართველობის არჩევნები. ოლქში გამართულ არჩევნებში გაიმარჯვა უპარტიო კანდიდატმა, ყარაჯალელმა აზერბაიჯანელი ეროვნების მუსლიმმა ქალმა ფარი-ხანუმ სოფიევამ და თბილისის სამაზრო ერობის მეხუთე ხმოსანი გახდა ყარაიაზის ოლქიდან. აღსანიშნავია, რომ ეს არის პირველი შემთხვევა მუსლიმი ქალის არჩევნებში გამარჯვებისა.

    31 დეკემბერი, 1918: სომხეთ-საქართველოს ომის დასასრული

    სომხეთ-საქართველოს ომის დასრულების აღსანიშნავად გამართული აღლუმი. ეროვნული არქივის ფოტო.

    1918 წლის დეკემბერში სომხეთის რესპუბლიკამ დაიწყო საბრძოლო მოქმედებები საქართველოს წინააღმდეგ. დავის საგანს ბორჩალოსა და ახალქალაქის მაზრები წარმოადგენდა.

    სომხური მხარის პრეტენზია ეთნიკურ ფაქტორს, ხოლო ქართული კი ისტორიულს ეყრდნობოდა.

    თავდაპირველად, ბრძოლა სომხეთის უპირატესობით წარიმართა. ახალქალაქის მაზრაში მათ ქართულ ჯარს უკან ვერ დაახევინეს, მაგრამ ბორჩალოს მაზრის სამხრეთ ნაწილში კი მცირერიცხოვანი ქართული ნაწილები დაამარცხეს და დეკემბრის მეორე ნახევარში დაიკავეს დღევანდელი ბოლნისისა და მარნეულის რაიონები. თუმცა, მალე ქართული არმია კონტრშეტევაზე გადავიდა და მოწინააღმდეგე განდევნა აღნიშნული ქალაქებიდან, ასევე შულავერიდან და სადახლომდე დაახევინა.

    ამ დროს ამიერკავკასიაში დიდი ბრიტანეთის ჯარები შემოვიდნენ. მათი შუამავლობით 1918 წლის 31 დეკემბრის 24:00 საათზე საბრძოლო მოქმედებები შეწყდა. 1919 წლის 9-17 იანვარს თბილისში გაიმართა სომხურ-ქართულ-ბრიტანული სამმხრივი მოლაპარაკებები. ახალქალაქის მაზრაზე სომხეთმა უარი თქვა. ნეიტრალურ ზონად გამოცხადდა ბორჩალოს მაზრის სამხრეთ ნაწილი – ტერიტორია დღევანდელი სომხეთ-საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის სამხრეთით. საბოლოო შეთანხმებამდე ბორჩალოს მაზრის სამხრეთ ნაწილი მორიგეობით 2-2 თვის განმავლობაში უნდა დაეკავებინა ქართულ და სომხურ მხარეს. კონფლიქტის ზონის სიახლოვეს აიკრძალა დიდი სამხედრო შენაერთების განთავსება

    22 ნოემბერი, 1918: შედგა დამფუძნებელი კრების არჩევნები

    სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის საარჩევნო ფურცელი

    1918 წლის 22 ნოემბერს, დამფუძნებელი კრების საარჩევნო კომისიამ დაამტკიცა დამფუძნებელი კრების არჩევნების დებულება. დებულების მიხედვით არჩევნებში მონაწილეობის მიღების უფლება ჰქონდა საქართველოს ყველა მოქალაქეს, სქესის, რელიგიის, ეთნიკურობის და კანის ფერის მიუხედავად. ქალებისათვის საარჩევნო ხმის მიცემა და არჩევნებში კენჭისყრის უფლება ძალიან პროგრესულ ნაბიჯს წარმოადგენდა. საარჩევნო უფლება მოქალაქეებს 20 წლის ასაკიდან ჰქონდათ.

    საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ყველა მოქმედ საარჩევნო უბანზე არჩევნები დაიწყო 14 თებერვალს და 16 თებერვლამდე გაგრძელდა. დიდთოვლობის გამო არჩევნები ჩაიშალა ზემო მთიულეთში და სვანეთში, ხოლო რაჭაში არჩევნები დაგვიანებით, 17 თებერვალს დაიწყო. საომარი მდგომარეობის გამო არჩევნების გამართვა ვერ მოხერხდა სოხუმის ოლქში, ბორჩალოს მაზრასა და სამხრეთ საქართველოს გარკვეულ ნაწილში. ამ ტერიტორიებზე არჩევნები გაიმართა იმავე წელს, მოგვიანებით გაიმართა.

    9 მარტს ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ არჩევნების საბოლოო შედეგი გამოაცხადა. არჩევნებში გაიმარჯვა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ, რომელმაც 130-იდან 109 დეპუტატი გაიყვანა დამფუძნებელ კრებაში. რვა-რვა დეპუტატი გაიყვანეს სოციალისტ-ფედერალისტებმა და ეროვნულ-დემოკრატებმა. სოციალისტ-რევოლუციონერებმა 5 კანდიდატი. აღსანიშნავია რომ ხუთი არჩეული დეპუტატი ქალი გახლდათ.

    დამფუძნებელი კრების არჩევნებზე მოსულ ამომრჩეველთა კანონიერი ხმების რაოდენობა იყო 616 150, თუ

    Back to top button